Астанада Конституциялик комиссияниң олтириши өтүп, униңда реформиға мунасивәтлик келип чүшкән тәклипләр талқиланмақта. Жиғин модератори, Қазақстан Җумһурийити Конституциялик Сотиниң рәиси Эльвира Азимова Комиссиягә иш топиниң әзалиридин бөләк, гражданлардин икки миңдин ошуқ тәклип келип чүшкәнлигини ейтти. Буни конституциялик өзгиришләрниң җәмийәтлик әһмийитигә вә реформиға дегән жуқури көзқарашниң ипадиси десәк мубалиғә болмас.
Һәқиқәтән, Конституциялик комиссияниң қурулушини елимиздики чоң тарихий вақиә дәп ейтишқа болиду. Қазақстан чоң өзгиришләргә йөнилиш елип, тәрәққиятниң йеңи пәлисигә көтирилиш алдида туриду. Бийил елимиздә көплигән йеңилиқларниң йүз беридиғанлиғи ениқ. Әлвәттә, буниң һәммиси хәлиқ мәнпәити үчүн ясиливатқан муһим қәдәмләрдур.
Техи йеқиндила Қизилорда шәһиридә Миллий қурултай өтти. Униңда Президентимиз Қасым-Жомарт Тоқаев көплигән муһим мәсилиләрни оттуриға қоюп, йеңи Парламентни «Қурултай» дәп аташ тоғрилиқ тәклип билдүргән еди. Бу биз үчүн чоң бир башланма дәп ойлаймән. Әндиликтә Қурултайдики депутат сани, намзатларға қойилидиған тәләпләр вә уларни сайлаш системиси қатарлиқ муһим мәсилиләр үстидин иш жүргүзүливатиду.
Йәнә бир чоң йеңилиқ – Вице-президент тайинлаш мәсилисидур. Президент Вице-президентни тайинлаш вә хизмитидин бошитиш һоқуқиға егә. Аддий тилда ейтқанда, бу униң орунбасари, дөләт рәһбиридин кейинки орунда турған иккинчи шәхс. Аләмдики атмиштин ошуқ дөләттә Вице-президент лавазими бар. Шуниң бири – Бразилия. Бу әлниң сәясий системиси АҚШниңкигә охшайду. АҚШ тарихида 45 қетим Президент, 49 қетим Вице-президент сайланған. Шу җүмлидин, Перу, Авғанстан қатарлиқ әлләрдә бир вақитта бир нәччә Вице-президент тайинлиниду. Униңдики мәхсәт – сәясий тәңпуңлуқни сақлаш вә һөкүмәт ичидики һәрхил күчләрниң бириктүрүшкә қаритилған. Әнди Европа әллиридә мундақ уқум йоқ. Пәқәт президентлиқ, федеративлиқ вә парламентлиқ система бар. Сөзсиз, Президентимизниң мошундақ қарар қобул қилишиниң салмақлиқ сәвәви бар. Сәясәт интайин инчикә мавзу. Униң чүшиниш һәм чүшәндүрүшму чоңқур билимни вә тапқурлуқни тәләп қилиду.
Хуласиләп кәлгәндә, елимиздики өзгиришләрни «алға өрләш» дәп чүшинимән. Сәвәви, һәрикәт болса, бәрикәт болиду. ХХІ әсир – йеңилиқ дәври. Амма биз шуниң ичидә бүгүнкидәк өзимизгә лайиқ, әң һаҗәтлик йеңилиқларни таллап елишимиз керәк.
Сатирәм БӘХИТҖАНОВА,
Дардамту йеза округи һакими аппаратиниң баш мутәхәссиси
