Уйғур әдәбиятиниң көрнәклик вәкиллириниң бир топи Уйғур наһийәсидин йетилип чиққан. Тәвәмизниң тилсим тәбиитидин илһам елип, иҗадийити билән хәлиқниң услуғини қандурған шаир-язғучилиримиз бири – Һезим Искәндәровниң туғулғиниға бийил 120 жил толди. Шу мунасивәт билән наһийәлик Мәдәнийәт өйидә «Хәлиқ жүригидики шәхс» намлиқ чарә-тәдбир уюштурулди.
Меһманларни қарши елиш шаирниң киндик қени тамған ана жути Ават йезисидин башланди. Бу йәрдә әдипниң һәйкилигә гүлдәстә қоюш мәрасими өтти. Көпчилик мәктәп бенасидики Һ.Искәндәров мирасгаһини арилап, аталмиш билим юртида тәрбийилиниватқан қабилийәтлик оқуғучиларниң һүнирини тамашә қилди.
Мәдәнийәт өйидики асасий чарә-тәдбир «Арзу» ансамбли сәнъәткарлириниң сәһниләштүрүшидики сәһнилик көрүнүш билән башланди.Һезим Искәндәров обризини жуқури маһарәт билән талантлиқ нахшичи Адил Қари гәвдиләндүрди. Өз заманиниң йеңилиқлири, утуқлирини күйлигән ирадилик шаирниң наһәқтин-наһәқ әйиплинип, тәқипкә учриши көрүнүштә әкс етилип, тамашибинларни толиму тәсирләндүрди.
–Һезим Искәндәров – уйғур әдәбиятиниң көрнәклик вәкили, шаир вә тәрҗиман. Әдип 1906-жили Уйғур наһийәсиниң Ават йезисида аддий дехан аилисидә дунияға кәлгән. 1923-жили Ташкәнткә келип, Оттура Азия Коммунистик университетиға оқушқа чүшкән. 1928-жили оқушини тамамлап, әмгәк йолини Зәрват мәктивидә муәллим болуп ишләштин башлиған. Аңлиқ һаятини билим саһасиға беғишлап, Чарин вә Ғалҗат йезилирида мәктәп мудири лавазимини атқурған. Кейин мутбуат вә әдәбият саһасида йемишлик әмгәк қилип, кәйнидин мәңгүлүк мәнивий мирас қалдурди.
Тетик тәхәллуси билән Тәшкәнттә оқуватқан жиллири шеирларни йезишқа башлиған шаирниң 1934-жилдин 1937-жилғичә 5 китави нәширдин чиқти. 1937-жили саясий тәқипкә учрап, наһәқ зәрбә чәкти. Ақланғандин кейинму иҗадийитини давамлаштурди. Шуңа Һезим Искәндәровниң исми әл тарихида алаһидә һөрмәт билән тилға елиниду,– деди авал шаирниң өмүрбаяниға қисқичә тохталған риясәтчиләр.
Мәрасимда дәсләпки сөз наһийә һакими Бота Елеусизоваға берилди. Натиқ Вәтәнгә, әлгә, йәргә дегән чәксиз муһәббитини поэзияси арқилиқ йәткүзгән тетик шаирниң бебаһа әмгигиниң һәрқачан жуқури баһалинидиғанлиғини ейтти.
–Һезим Искәндәров иҗадийити арқилиқ хәлиқниң жүригигә йол тепип, яш әвлатқа үлгә болған бир туғилар шәхс. Униң иҗадийити пәқәт поэзия алимидики чоң утуқла әмәс, шуниң билән қатар милләт мәдәнийитиниң риваҗлинишиға қошулған чоң төһпә, – деди Бота Серикқизи.
Андин Алмута вилайәтлик уйғур этномәдәнийәт мәркизиниң рәиси Әркинҗан Җумаев сөз елип, чарә-тәдбиргә мәлум сәвәпләргә бенаән келәлмәй қалған җумһурийәтлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизиниң рәиси Долқунтай Абдухелилниң салимини йәткүзди. Өз новитидә бүгүнки әдәбиятимизниң көчини башлиған көрнәклик шаирлиримизниң бири Җәмшит Розахунов, шу көчниң кәйнидин келиватқан «Варис» әдәбий-иҗадий бирләшмисиниң рәиси Вильям Молотов вә наһийәлик ветеранлар кеңиши билән «Ұрпақ парызы» җәмийәтлик бирләшмисини рәиси Жәнет Керимқуловлар сәһнә төригә көтирилди. Уларму Һезим Искәндәровниң уйғур әдәбиятиниң чириғини өчәрмәй, хәлиқләр арисида алтун көрүк һасил қилған бүйүк әдип екәнлигини сөз қилди. Җәмшит Розахунов билән Вильям Молотов шаирға беғишлап язған мәзмуни чоңқуршеирлирини оқуп бәрсә, Жәнет Керимқулов «Ұрпақ парызы» җәмийәтлик бирләшмисиниң намидин наһийәлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизигә ахчилиқ соғисини тапшурди.
Тәрбийәвий әһмийити жуқури чарә-тәдбирниң ахири концертлиқ программиға улашти. Қазақстанниң хизмәт көрсәткән әрбаби, хәлқимизниң сөйүмлүк нахшичиси Нуралим Варисовниң иҗра қилишидики «Дехан» нахшиси вә «Жазерке», «Арзу» ансамбльлири сәнъәткарлириниң орунлишидики патриотлуқ нахшилар кәчниң мәзмунини техиму бейитти. Бу күнихәлиқ жүригидики шаирини яд әйләп,роһиға тазим қилди.
Сабирәм ӘНВӘРОВА
