Зорлық-зомбылық – жеке адамның ғана емес, тұтас қоғамның қауіпсіздігіне, отбасының берекесіне және адамгершілік құндылықтарына әсер ететін өзекті мәселе. Оның алдын алу тек заң талаптарын сақтаумен шектелмейді. Бұл бағытта отбасындағы өзара сыйластықты, түсіністікті, жауапкершілікті және мәдени қарым-қатынасты қалыптастырудың маңызы зор. Әр адам қауіпсіз өмір сүруге, құрметке және өз құқықтарының қорғалуына лайық. Адамның ар-намысына, қадір-қасиетіне қол сұғуға ешқандай себеп ақтау бола алмайды. Әсіресе балалардың, әйелдердің, қарттардың және отбасының басқа да мүшелерінің қауіпсіздігі қоғамның ерекше назарында болуы тиіс. Отбасы – адам өміріндегі ең маңызды орта. Бала алғаш рет мейірімділікті, сыйластықты, үлкенге құрмет пен кішіге ізеттілікті отбасынан үйренеді. Сондықтан отбасындағы ахуал баланың қалыптасуына тікелей әсер етеді. Үйде өзара түсіністік пен жылы қарым-қатынас орныққан жағдайда, бала да айналасындағы адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасауға бейімделеді. Керісінше, отбасындағы жанжал, дөрекілік пен күш көрсету баланың психологиялық жағдайына кері әсер етіп, оның бойында қорқыныш пен сенімсіздік қалыптастыруы мүмкін. Сондықтан отбасындағы әрбір мәселені күш қолдану арқылы емес, сабырлы әңгіме, өзара түсіністік және ортақ шешім арқылы шешуге ұмтылу қажет. Зорлық-зомбылықтың алдын алуда қоғамның әр мүшесінің жауапкершілігі бар. Кейде адамдар өзіне немесе жақындарына қатысты жағдайды сыртқа шығармауға тырысып, мәселені жасыруды жөн көреді. Алайда зорлықты үнсіз қалдыру – мәселенің шешімі емес. Керісінше, дер кезінде көмекке жүгіну, құқықтық мүмкіндіктерді білу және тиісті мамандардан қолдау алу – қауіптің алдын алудың маңызды қадамдары. Бұл ретте мемлекеттік органдармен қатар қоғамдық ұйымдардың, әйелдер мен аналар кеңестерінің, білім беру ұйымдарының және жастармен жұмыс істейтін құрылымдардың атқаратын жұмысы маңызды. Халық арасында құқықтық сауаттылықты арттыру, отбасылық құндылықтарды дәріптеу, балалар мен жасөспірімдерге қауіпсіз мінез-құлық негіздерін түсіндіру – зорлық-зомбылықтың алдын алуға бағытталған маңызды жұмыстардың бірі. Қоғамда «Бұл – біреудің отбасының мәселесі» деген немқұрайлы көзқарас болмауы керек. Егер адамның қауіпсіздігіне қауіп төніп тұрса, оған бейжай қарамау – азаматтық жауапкершіліктің белгісі. Дегенмен мұндай жағдайда мәселені өз бетінше ушықтырмай, тиісті мемлекеттік органдар мен мамандардың көмегіне жүгінген дұрыс. Ата-аналарға да үлкен жауапкершілік жүктеледі. Баламен сенімді қарым-қатынас орнату, оның көңіл-күйіне назар аудару, қандай да бір қиындық туындаған жағдайда ашық сөйлесу – бала қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды тетіктері. Бала өзінің кез келген мәселесімен ата-анасына немесе сенімді ересек адамға жүгіне алатынын сезінуі керек. Сонымен қатар отбасындағы ерлі-зайыптылардың бір-біріне деген құрметі де маңызды. Пікір қайшылығы кез келген отбасында болуы мүмкін. Бірақ қандай жағдай болса да, мәселені қорқыту, кемсіту немесе күш көрсету арқылы шешуге болмайды. Өзара сыйластық пен сабыр – берік отбасының негізі. Бүгінде қоғамда отбасылық құндылықтарды нығайтуға, жауапты ата-ана болу мәдениетін қалыптастыруға және зорлық-зомбылықтың алдын алуға бағытталған түсіндіру жұмыстарының маңызы артып келеді. Мұндай жұмыстар тек белгілі бір науқан кезінде емес, жүйелі түрде жүргізілгені жөн. Әрқайсымыз өз ортамыздан бастап өзгеріс қалыптастыра аламыз. Бір-бірімізді тыңдау, пікірге құрметпен қарау, балаларға мейірім көрсету, үлкендерге қамқорлық таныту және қиын жағдайға тап болған адамға қолдау көрсету – қоғамдағы ізгі қарым-қатынасты нығайтудың қарапайым, бірақ маңызды қадамдары. Отбасы – мейірім мен түсіністіктің мекені болуы керек. Үй – қорқыныштың емес, қауіпсіздік пен жылулықтың ордасы болуы керек. Зорлық-зомбылықтың алдын алу – мемлекеттік органдардың ғана емес, отбасының және жалпы қоғамның ортақ жауапкершілігі. Заң талаптарын білу, өз құқықтарын құрметтеу және өзгенің құқығына қол сұқпау – өркениетті қоғамның басты белгілерінің бірі. Біз балаларымызға қандай орта қалыптастырамыз – олардың болашағы да соған байланысты. Сондықтан жас ұрпаққа күш көрсетуді емес, келісімге келуді; дөрекілікті емес, мәдениетті қарым-қатынасты; немқұрайлылықты емес, жанашырлықты үлгі етуіміз қажет. Зорлық-зомбылықсыз қоғам құру үлкен ұрандардан емес, күнделікті өмірдегі қарапайым әрекеттерден басталады. Бір-бірімізге құрметпен қарап, отбасы мүшелерінің құқығы мен қадір-қасиетін бағалап, қиындыққа тап болған адамға қолдау көрсете білсек, қауіпсіз әрі мейірімді қоғам қалыптастыруға бірге үлес қоса аламыз.
Қауіпсіз отбасы – қауіпсіз қоғамның негізі. Құрмет пен мейірім – зорлық-зомбылыққа қарсы ең маңызды құндылықтар.
Ұйғыр аудандық Аналар кеңесінің мүшесі
Балауса Маратқызы
